Chekchi · POS va boshqaruv paneli
Kassa summasi nega serverda hisoblanadi?
POS faqat ko‘rsatadi, hisobni server yuritadi. Bu chegirma, QQS, qaytim va qaytarishda tiyin yo‘qolmasligi uchun.
2026-10-30 · POS · 6 daqiqa
POS faqat ko‘rsatadi, hisobni server yuritadi. Bu chegirma, QQS, qaytim va qaytarishda tiyin yo‘qolmasligi uchun.
Kassada chek yakunlanganda ekranda bitta summa ko‘rinadi. Lekin bu summa qayerda hisoblanganiga qarab, do‘kon uchun butunlay boshqa oqibatlar tug‘iladi. Agar kassa brauzeri o‘zi chegirma, QQS va qaytimni hisoblasa, xuddi shu chek ikkinchi qurilmada boshqacha chiqishi yoki qurilma kodiga aralashuv bilan o‘zgartirilishi mumkin. Chekchi’da savatning yakuniy hisobi serverda bajariladi, POS esa faqat tayyor natijani ko‘rsatadi.
POS — brauzerda ishlaydigan dastur. U qurilmaning soati, keshi, eski versiyasi yoki ochiq konsoliga bog‘liq. Mijoz qurilmasiga hisobning yakuniy manbasi deb qaralsa, bitta o‘zgartirilgan JavaScript fayli butun chekni boshqacha ko‘rsatishi mumkin. Serverda esa har bir so‘rov qayta tekshiriladi: tovar faolmi, qoldiq yetarlimi, chegirmaga ruxsat bormi, to‘lov summasi chekka mosmi. Bu ortiqcha qat’iylik emas, pul yuritishning oddiy sharti.
Savat avval serverdagi oldindan hisoblash so‘rovi orqali tekshiriladi. Server har bir qator uchun narx va miqdorni ko‘paytiradi, chegirmani barcha qatorlarga mutanosib taqsimlaydi, har bir qatorning QQS stavkasi bo‘yicha soliqni ajratadi va yakuniy summani qaytaradi. Sotuv yakunlanganda xuddi shu hisob yana bir marta, qulf ostida bajariladi. POS’dagi ko‘rinish bilan serverdagi yozuv farq qilsa, yakuniy manba server hisoblanadi.
Pul faqat butun tiyinda saqlanadi. 112 000 so‘m, 12 foiz QQS deganda 12 000 so‘m soliq va 100 000 so‘m sof summa olinadi; bu yerda kasr son paydo bo‘lmaydi. Agar hisob kasr sonlarda yuritilsa, minglab chekdan keyin bir tiyinlik farq to‘planib, hisobotni buzadi. Chegirma taqsimlanganda ham qoldiq tiyinlar kasr qismi katta qatorlarga birma-bir beriladi. Shu sabab chegirmalar yig‘indisi umumiy chegirmaga aniq teng bo‘ladi.
Kassir chegirma bera olmaydi: server kassir rolidan kelgan noldan katta chegirmani rad etadi. Chegirma faqat egasi yoki menejer huquqida qabul qilinadi. Bu kassirga ishonchsizlik emas, balki pul nazoratining aniq chegarasi. Qaytarish ham mijoz to‘lagan sof summadan hisoblanadi: 10 foiz chegirma bilan sotilgan tovar to‘liq narxdan qaytarilmaydi. Qismlab qaytarishlar yig‘indisi ham sof summadan oshmaydi.
Internet uzilganda POS yangi savdoni yakunlamaydi. Bu kamchilik emas, ataylab tanlangan chegara: oflayn chek keyin serverga yuborilmasa, qoldiq, naqd va hisobot bir-biriga mos kelmay qoladi. Obuna bo‘yicha ham tizim fail-closed ishlaydi: platforma aniq “yo‘q” desa, yangi savdo bloklanadi; faqat 5xx yoki tarmoq uzilishida 15 daqiqagacha eski holat ishlatiladi. Bu vaqt ichida ham chek yozish uchun server bilan aloqa talab qilinadi.
Amalda kassir summani qo‘lda tuzatmasligi, savatni server tekshiruvidan o‘tkazishi va chekdagi QQS, chegirma hamda qaytimni yakuniy hisobdan tekshirishi kerak. Agar ekrandagi summa shubhali bo‘lsa, chekni “tuzatish” emas, savatni qayta hisoblash kerak. Har bir savdo, qaytarish va smena harakati auditga yoziladi; shu sabab keyin “kim o‘zgartirdi?” degan savolga javob tarixdan topiladi.